Hành Lang An Toàn Lưới Điện: Khoảng Cách 22kV–500kV Theo Nghị Định 62/2025

Hành lang an toàn lưới điện là khoảng không gian dọc theo đường dây dẫn điện, cáp điện ngầm và bao quanh trạm điện, trong đó việc trồng cây, xây nhà hay thi công bị giới hạn để con người và công trình luôn giữ đủ khoảng cách với phần mang điện. Trong văn bản pháp luật, khái niệm này được gọi là hành lang bảo vệ an toàn và được quy định riêng cho đường dây dẫn điện trên không, đường cáp điện ngầm và trạm điện. Từ ngày 4/3/2025, phạm vi hành lang được xác định theo Nghị định 62/2025/NĐ-CP, văn bản thay thế Nghị định 14/2014/NĐ-CP và Nghị định 51/2020/NĐ-CP.

Chủ đề này đang được chú ý trở lại. Theo Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT), từ đầu năm 2026 lưới điện truyền tải đã ghi nhận 8 sự cố liên quan đến vi phạm hành lang an toàn, với nguyên nhân chính là thả diều, bóng bay, vật bay và máy móc thi công như cần cẩu, xe nâng vi phạm khoảng cách. Mùa mưa bão cũng là thời điểm dễ xảy ra cây đổ, vật bay vào đường dây, gây mất điện và tai nạn.

Bài viết dưới đây tổng hợp bảng khoảng cách hành lang cho đường dây từ 22 kV đến 500 kV, quy định về cây xanh và nhà ở trong hành lang, phạm vi cấm thả diều, mức phạt theo Nghị định 133/2026/NĐ-CP và những việc cần làm để an toàn gần lưới điện trong mùa mưa bão.

Hành Lang An Toàn Lưới Điện Là Gì?

Hành lang an toàn lưới điện là vùng bảo vệ bao quanh công trình lưới điện, được xác định bằng chiều dài, chiều rộng và chiều cao cụ thể cho từng cấp điện áp. Nghị định 62/2025/NĐ-CP, văn bản hướng dẫn Luật Điện lực 2024 (Luật số 61/2024/QH15), quy định hành lang cho ba nhóm công trình chính:

• Đường dây dẫn điện trên không: loại phổ biến nhất, gồm các tuyến trung áp 22 kV, 35 kV chạy dọc đường phố và các tuyến cao áp 110 kV, 220 kV, 500 kV đi trên cột thép.
• Đường cáp điện ngầm: cáp chôn trực tiếp trong đất, đặt trong mương, ống, hầm cáp hoặc đi dưới nước.
• Trạm điện: trạm biến áp, trạm cắt và các loại trạm điện khác.

Mục đích của hành lang là giữ khoảng cách đủ lớn giữa phần mang điện với người, cây cối, nhà cửa và phương tiện. Nhờ đó giảm nguy cơ phóng điện, cháy nổ, mất điện diện rộng và bảo đảm đơn vị điện lực có lối vào để kiểm tra, sửa chữa đường dây.

Vì Sao Không Chạm Vào Dây Vẫn Có Thể Bị Điện Giật?

Với điện áp cao, không khí giữa dây dẫn và một vật ở gần có thể bị đánh thủng, tạo thành hồ quang điện. Hiện tượng này gọi là phóng điện: dòng điện “nhảy” qua khoảng không sang cần cẩu, cành cây ướt hoặc cơ thể người dù chưa có sự tiếp xúc trực tiếp. Cấp điện áp càng cao thì khoảng cách phóng điện càng lớn, vì vậy hành lang của đường dây 500 kV rộng hơn nhiều so với đường dây 22 kV.

Khi dây dẫn bị đứt và chạm đất, dòng điện còn lan ra mặt đất xung quanh điểm chạm, tạo nên điện áp bước. Người đi vào vùng này có thể bị điện giật qua hai chân. Hiện tượng này được giải thích chi tiết trong bài điện áp là gì, điện áp pha, điện áp dây và điện áp bước.

Bảng Khoảng Cách Hành Lang An Toàn Đường Dây Trên Không

Theo Điều 9 Nghị định 62/2025/NĐ-CP, hành lang bảo vệ an toàn đường dây dẫn điện trên không được giới hạn theo ba chiều:

• Chiều dài: tính từ vị trí đường dây ra khỏi ranh giới bảo vệ của trạm này đến vị trí đường dây đi vào ranh giới bảo vệ của trạm kế tiếp.
• Chiều rộng: giới hạn bởi hai mặt phẳng thẳng đứng về hai phía của đường dây, song song với đường dây, cách dây ngoài cùng về mỗi phía một khoảng cho trong Bảng 1, khi dây ở trạng thái tĩnh.
• Chiều cao: tính từ đáy móng cột đến điểm cao nhất của công trình, cộng thêm khoảng cách an toàn theo chiều thẳng đứng cho trong Bảng 2.

Một điểm hay bị hiểu nhầm là hành lang được tính từ tim đường dây. Thực tế, khoảng cách trong Bảng 1 được đo từ dây pha ngoài cùng ra mỗi bên. Tổng bề rộng hành lang vì thế bằng khoảng cách giữa hai dây ngoài cùng cộng với hai lần giá trị trong bảng. Ví dụ minh họa: một đường dây 500 kV có hai dây ngoài cùng cách nhau 20 m thì hành lang rộng khoảng 20 + 2 × 7 = 34 m. Với đường dây 22 kV dây trần có hai dây ngoài cùng cách nhau 1,4 m, hành lang rộng khoảng 1,4 + 2 × 2 = 5,4 m.

Cấp 22 kV nằm trong nhóm “trên 1 kV đến 22 kV” của Bảng 1. Nếu bạn còn phân vân vì sao cùng một tuyến lại có lúc ghi 22 kV, lúc ghi 24 kV, xem thêm bài điện 22kV và 24kV khác nhau thế nào.

Hành Lang An Toàn Cáp Ngầm Và Trạm Điện

Đường cáp điện ngầm cũng có hành lang riêng theo Điều 10 Nghị định 62/2025/NĐ-CP. Với cáp đặt trong mương, hành lang được giới hạn bởi mặt ngoài của mương cáp. Với cáp đặt trực tiếp trong đất hoặc trong nước, chiều rộng hành lang tính từ mặt ngoài của vỏ cáp hoặc sợi cáp ngoài cùng về mỗi phía như sau:

Trong thực tế, rủi ro lớn nhất với cáp ngầm đến từ máy xúc, máy khoan khi thi công đường, cấp thoát nước. Trước khi đào đất ở khu vực có mốc báo hiệu cáp ngầm, đơn vị thi công cần liên hệ đơn vị điện lực để được xác định vị trí tuyến cáp.

Trạm điện cũng có hành lang bảo vệ an toàn riêng theo Nghị định 62/2025/NĐ-CP. Không để vật liệu dễ cháy, không xây dựng hoặc trồng cây cao sát tường rào trạm biến áp.

Khoảng Cách An Toàn Từ Cây Đến Đường Dây Điện

Cây xanh là nguyên nhân gây sự cố thường gặp trong mùa mưa bão: cành cây bị gió quật vào dây dẫn, cây đổ đè lên đường dây. Điều 15 Nghị định 62/2025/NĐ-CP quy định khoảng cách an toàn từ cây đến dây dẫn như sau.

Cây Trong Hành Lang

Tại thành phố, thị xã, thị trấn, khoảng cách được đo từ điểm bất kỳ của cây đến dây dẫn khi dây ở trạng thái võng cực đại. Ngoài thành phố, thị xã, thị trấn, khoảng cách được đo theo chiều thẳng đứng, từ điểm cao nhất của cây đến dây dẫn thấp nhất khi dây ở trạng thái võng cực đại.

Cây Ngoài Hành Lang

Cây ở ngoài hành lang vẫn phải được kiểm soát nếu có nguy cơ đổ vào đường dây. Khoảng cách từ bộ phận bất kỳ của cây khi cây bị đổ đến bộ phận bất kỳ của đường dây không được nhỏ hơn 0,7 m với đường dây đến 35 kV, 1,0 m với đường dây 110 kV và 220 kV, 2,0 m với đường dây 500 kV. Riêng lúa và hoa màu được trồng dưới đường dây nhưng phải cách mép móng cột tối thiểu 0,5 m.

Người sử dụng đất có trách nhiệm thường xuyên kiểm tra, kịp thời chặt tỉa phần cây có nguy cơ vi phạm khoảng cách an toàn. Đơn vị điện lực có trách nhiệm kiểm tra hành lang, thông báo nguy cơ và phối hợp chặt tỉa. Tuyệt đối không tự trèo cây hoặc dùng sào, cưa để tỉa cành sát đường dây đang mang điện; hãy báo điện lực để được hỗ trợ cắt điện và xử lý.

Khi cành cây chạm vào đường dây trung thế, sự cố có thể chỉ là thoáng qua. Lúc đó thiết bị bảo vệ như máy cắt Recloser sẽ cắt điện rồi tự đóng lại. Nếu cây vẫn đè lên dây, sự cố trở thành vĩnh cửu và cả khu vực bị mất điện cho đến khi cây được dọn. Để cô lập từng đoạn đường dây khi sửa chữa, lưới trung thế còn dùng cầu dao phụ tải LBS và dao cách ly.

Nhà Ở, Công Trình Trong Hành Lang: Khi Nào Được Tồn Tại?

Theo khoản 1 Điều 16 Nghị định 62/2025/NĐ-CP, nhà ở và công trình nằm trong hành lang bảo vệ an toàn đường dây trên không có điện áp đến 220 kV chỉ được tồn tại khi đáp ứng đồng thời các điều kiện sau:

1. Mái lợp và tường bao làm bằng vật liệu không cháy, kết cấu bảo đảm an toàn xây dựng.
2. Không cản trở đường ra vào để kiểm tra, bảo dưỡng, sửa chữa, thay thế các bộ phận của đường dây.
3. Khoảng cách từ bộ phận bất kỳ của nhà ở, công trình đến dây dẫn gần nhất khi dây ở trạng thái võng cực đại không nhỏ hơn 3,0 m (trên 1 kV đến 35 kV), 4,0 m (110 kV) hoặc 6,0 m (220 kV).
4. Với đường dây 220 kV, cường độ điện trường ở ngoài nhà phải nhỏ hơn 5 kV/m, bên trong nhà không lớn hơn 1 kV/m, đồng thời các kết cấu kim loại của nhà ở, công trình phải được nối đất theo tiêu chuẩn.

Điều kiện tồn tại nêu trên chỉ áp dụng cho đường dây đến 220 kV. Với đường dây từ 500 kV trở lên, nhà ở, công trình có người sinh sống, làm việc ở gần hành lang phải bảo đảm cường độ điện trường nhỏ hơn 5 kV/m và các kết cấu kim loại được nối đất. Trường hợp nhà ở nằm giữa hai đường dây 500 kV cách nhau không quá 60 m, chủ nhà được lựa chọn di dời và được bồi thường theo pháp luật về đất đai, hoặc ở lại và được bồi thường do hạn chế khả năng sử dụng đất.

Trong thực tế, lỗi hay gặp là xây thêm tầng, dựng khung sắt, mái tôn hoặc biển quảng cáo làm khoảng cách tới dây dẫn nhỏ hơn quy định. Trước khi xây mới, cơi nới hay lắp đặt bất kỳ kết cấu nào gần đường dây, hãy liên hệ đơn vị điện lực địa phương để được xác định khoảng cách cụ thể tại hiện trường.

Những Hành Vi Bị Cấm Gần Lưới Điện Và Mức Phạt Mới

Ngoài giới hạn xây dựng và trồng cây, Nghị định 62/2025/NĐ-CP còn quy định nhiều hành vi phải tránh gần công trình lưới điện:

• Thả diều, vật thể bay: không được thả trong phạm vi 1.000 m tính từ mép ngoài công trình lưới điện cao áp, siêu cao áp trên không, hoặc 500 m tính từ mép ngoài công trình lưới điện trung áp (khoản 6 Điều 4), trừ các trường hợp đặc thù như phục vụ quốc phòng, an ninh.
• Dùng cần cẩu, xe nâng, máy xúc gần đường dây: phải giữ khoảng cách an toàn phóng điện tối thiểu 2,0 m (trên 1 kV đến 35 kV), 3,0 m (110 kV), 4,0 m (220 kV), 6,0 m (500 kV), hoặc có thỏa thuận bằng văn bản với đơn vị quản lý vận hành (khoản 8 Điều 4).
• Tác động trực tiếp vào công trình điện: trèo lên cột điện, lấy cắp phụ kiện, mắc ăng-ten, dây phơi vào cột; đào đất, đổ chất thải gây sạt lở móng cột; đốt rác, đốt nương rẫy dưới đường dây; dùng chất nổ gần công trình điện.

Về xử phạt, Nghị định 133/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực điện lực có hiệu lực từ ngày 25/5/2026, thay thế Nghị định 134/2013/NĐ-CP. Hành vi để diều, vật thể bay trong phạm vi cấm gần lưới điện cao áp bị phạt tiền từ 20 đến 30 triệu đồng với cá nhân, cao hơn nhiều so với trước đây. Mức phạt với tổ chức gấp hai lần mức phạt với cá nhân. Nếu vi phạm gây sự cố, tai nạn nghiêm trọng, người vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Mùa Mưa Bão: 6 Việc Cần Làm Để An Toàn Gần Lưới Điện

1. Tỉa cây trước mùa bão. Kiểm tra cây trong vườn, trước nhà có cành vươn gần đường dây. Báo điện lực để được hỗ trợ cắt điện khi cần tỉa cây sát dây, không tự xử lý.
2. Chằng buộc mái tôn, bạt, biển quảng cáo. Vật nhẹ bị gió cuốn vào đường dây có thể gây chập, cháy và mất điện cả khu vực.
3. Tránh xa dây điện bị đứt, cột nghiêng, cây đổ đè lên dây. Không dùng tay hoặc bất kỳ vật gì để chạm, kéo dây. Cảnh báo người xung quanh tránh xa và gọi ngay tổng đài điện lực.
4. Không trú mưa dưới cột điện, gần trạm biến áp. Đây là vị trí dễ bị sét đánh và có nguy cơ điện áp bước khi có sự cố chạm đất.
5. Ngắt điện khi nước bắt đầu ngập nhà. Làm theo hướng dẫn trong bài xử lý điện khi nhà bị ngập nước để tránh bị giật.
6. Bảo vệ thiết bị trong nhà khi có giông sét. Tham khảo cách lắp thiết bị chống sét lan truyền trong bài chống sét cho thiết bị điện.

Câu Hỏi Thường Gặp

Hành Lang An Toàn Lưới Điện 22kV Là Bao Nhiêu Mét?

Với đường dây 22 kV, mép hành lang cách dây ngoài cùng 2,0 m về mỗi phía nếu dùng dây trần và 1,0 m nếu dùng dây bọc. Chiều cao hành lang bằng chiều cao từ đáy móng cột đến điểm cao nhất của công trình cộng thêm 2,0 m.

Hành Lang An Toàn Đường Dây 110kV Rộng Bao Nhiêu?

Mép hành lang cách dây ngoài cùng 4,0 m về mỗi phía. Tổng bề rộng bằng khoảng cách giữa hai dây ngoài cùng cộng thêm 8 m. Chiều cao hành lang cộng thêm 3,0 m so với điểm cao nhất của công trình.

Có Được Xây Nhà Dưới Đường Dây 500kV Không?

Điều kiện để nhà ở tồn tại trong hành lang tại khoản 1 Điều 16 Nghị định 62/2025/NĐ-CP chỉ áp dụng cho đường dây đến 220 kV. Với đường dây 500 kV, nhà ở gần hành lang phải bảo đảm cường độ điện trường nhỏ hơn 5 kV/m và nối đất các kết cấu kim loại. Vì vậy không nên xây mới nhà dưới đường dây 500 kV. Nếu đang có nhà trong khu vực này, hãy liên hệ chính quyền địa phương và đơn vị truyền tải điện để được hướng dẫn.

Hành Lang An Toàn Được Tính Từ Tim Đường Dây Hay Từ Dây Ngoài Cùng?

Tính từ dây ngoài cùng, khi dây ở trạng thái tĩnh. Đây là lý do cùng một cấp điện áp nhưng tuyến dây có cột lớn, xà dài thì hành lang thực tế rộng hơn.

Trồng Cây Dưới Đường Dây Điện Có Bị Phạt Không?

Vẫn được trồng cây, nhưng cây phải luôn giữ khoảng cách an toàn theo Bảng 4. Khi cây phát triển vi phạm khoảng cách, người sử dụng đất phải chặt tỉa. Nếu không thực hiện, người sử dụng đất có thể bị xử phạt theo Nghị định 133/2026/NĐ-CP và phải chịu trách nhiệm nếu cây gây sự cố.

Thả Diều Cách Đường Dây Bao Xa Thì Được Phép?

Phải ở ngoài phạm vi 1.000 m tính từ mép ngoài công trình lưới điện cao áp, siêu cao áp trên không và ngoài phạm vi 500 m tính từ mép ngoài công trình lưới điện trung áp. Nên chọn bãi đất trống không có đường dây, cột điện ở xung quanh.

Thấy Dây Điện Đứt Rơi Xuống Đất Phải Làm Gì?

Không lại gần và không chạm vào dây hay vật đang tiếp xúc với dây. Giữ khoảng cách xa, cảnh báo người khác, đặc biệt là trẻ em, rồi gọi ngay tổng đài điện lực tại khu vực của bạn trong Bảng 6 để được cắt điện và xử lý.

Kết Luận

Hành lang an toàn lưới điện là khoảng cách tối thiểu giữa đời sống hằng ngày và phần mang điện. Với đường dây trên không, hãy nhớ các mốc tính từ dây ngoài cùng: 2 m cho 22 kV dây trần, 3 m cho 35 kV, 4 m cho 110 kV, 6 m cho 220 kV và 7 m cho 500 kV. Bên cạnh đó là giới hạn về cây xanh, nhà ở và phạm vi cấm thả diều theo Nghị định 62/2025/NĐ-CP. Mức phạt theo Nghị định 133/2026/NĐ-CP đã tăng, nhưng quan trọng hơn là hậu quả về tính mạng mà một phút bất cẩn gần lưới điện có thể gây ra.

Đọc tiếp trên Power TIPS: nhận biết 6 thiết bị thường gặp trên đường dây trung thế.

Nguồn Tham Khảo

• Chính phủ – Nghị định 62/2025/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Điện lực về bảo vệ công trình điện lực và an toàn trong lĩnh vực điện lực (PDF, EVN)
• Chính phủ – Nghị định 133/2026/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực điện lực
• Báo Thanh Niên – Cảnh báo nguy cơ mất an toàn từ vi phạm hành lang lưới điện truyền tải (25/9/2026)
• EVN – Trung tâm chăm sóc khách hàng

Ảnh đại diện: trungydang, Wikimedia Commons (Panoramio), giấy phép CC BY 3.0, đã cắt và thu nhỏ.