EVNNPT và EVNCPC đồng bộ lưới điện: Giải bài toán nghẽn tải miền Trung

Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) và Tổng công ty Điện lực miền Trung (EVNCPC) vừa đạt được thỏa thuận quan trọng về phối hợp tiến độ đầu tư xây dựng các công trình lưới điện năm 2026. Đây là bước đi then chốt nhằm cụ thể hóa trách nhiệm của hai đơn vị trong việc nâng cao hiệu quả dòng vốn và đảm bảo hạ tầng năng lượng vận hành an toàn, liên tục.

Trong thực tế vận hành ngành điện, tình trạng công trình truyền tải cao thế hoàn thành nhưng lưới phân phối chưa kịp đấu nối – hoặc ngược lại – từng là nguyên nhân gây lãng phí nguồn lực đầu tư và làm gia tăng rủi ro nghẽn mạch. Việc hai tổng công ty chủ động “bắt tay” ngay từ khâu quy hoạch đến thi công mở ra hướng đi bài bản, giúp bảo đảm an ninh năng lượng cho cả khu vực miền Trung và Tây Nguyên.

Chuyện gì đang diễn ra?

Tại cuộc họp tổ chức ngày 29/10/2026 ở Đà Nẵng, đại diện EVNNPT và EVNCPC đã chính thức ký kết thỏa thuận phối hợp tiến độ đầu tư xây dựng hạ tầng lưới điện năm 2026. Danh mục phối hợp giữa hai bên bao gồm tổng cộng 61 ngăn lộ 110 kV, được phân kỳ theo lộ trình rõ ràng: 24 ngăn lộ đã hoàn thành đóng điện trước năm 2026; 8 ngăn lộ dự kiến đóng điện trong năm 2026; 17 ngăn lộ dự kiến hoàn thành vào năm 2028 và 12 ngăn lộ hoàn thành sau mốc 2028 Năng lượng Việt Nam.

Trọng tâm triển khai trong năm 2026 là đóng điện 8 ngăn lộ 110 kV tại Trạm biến áp 220 kV Chân Mây cùng đường dây đấu nối, đồng thời EVNCPC tập trung đẩy nhanh các công trình đấu nối phân phối tương ứng. Nhằm tối ưu hóa mô hình quản lý, EVNNPT cũng đề xuất EVNCPC xem xét tiếp nhận đầu tư 11 dự án trạm biến áp 220 kV và đường dây đấu nối mang tính chất phân phối, cấp điện trực tiếp cho phụ tải khu vực Năng lượng Việt Nam.

Theo thỏa thuận, EVNNPT đảm nhận vai trò rà soát danh mục, thống nhất tiến độ truyền tải đồng bộ với phân phối và hỗ trợ thủ tục đấu nối tại các trạm 220 kV, 500 kV. Ở chiều ngược lại, EVNCPC có trách nhiệm cung cấp kịp thời nhu cầu phụ tải, phối hợp trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng và chủ động bố trí kế hoạch cắt điện phục vụ thi công. Đáng chú ý, kết quả thực hiện các cam kết này sẽ được gắn trực tiếp vào đánh giá thi đua hằng năm và xem xét trách nhiệm của người đứng đầu mỗi đơn vị Năng lượng Việt Nam.

Yêu cầu đồng bộ này càng trở nên cấp thiết khi miền Trung – Tây Nguyên tiếp tục thu hút nhiều dự án nguồn điện mới. Điển hình như tại Đắk Lắk, tỉnh vừa chấp thuận chủ trương đầu tư dự án Nhà máy điện gió Ea Sin với tổng vốn hơn 2.893 tỷ đồng, công suất 77 MW và dự kiến đưa vào vận hành trong quý IV/2028 Báo Chính phủ. Sự xuất hiện của các nguồn năng lượng tái tạo đòi hỏi hạ tầng truyền tải và phân phối phải luôn đi trước một bước.

Bối cảnh và cơ chế đồng bộ hạ tầng điện

Để hiểu rõ tầm quan trọng của thỏa thuận này, cần nắm vững sự phân công trong cấu trúc ngành điện. Lưới truyền tải do EVNNPT quản lý vận hành ở cấp điện áp cao (220 kV, 500 kV), đóng vai trò như “đường cao tốc” chuyển tải điện năng từ các nhà máy điện đi xa. Trong khi đó, lưới điện phân phối do các Tổng công ty Điện lực khu vực (như EVNCPC) quản lý ở cấp điện áp thấp hơn (từ 110 kV trở xuống), có nhiệm vụ đưa điện từ các trạm hạ áp đến từng khu công nghiệp, đô thị và hộ dân.

Khái niệm “ngăn lộ 110 kV” (bay interval) là tập hợp các thiết bị đóng cắt (máy cắt, dao cách ly), thiết bị đo lường (biến dòng, biến áp) và hệ thống rơ-le bảo vệ được bố trí để kết nối một đường dây hoặc một máy biến áp vào thanh cái của trạm. Khi EVNNPT xây dựng trạm biến áp 220 kV, nếu EVNCPC không hoàn thành kịp thời các ngăn lộ 110 kV và đường dây xuất tuyến, công trình hàng trăm tỷ đồng sẽ rơi vào trạng thái “chờ”, không thể giải tỏa hết công suất.

Bên cạnh đó, việc xem xét tách EVNNPT khỏi EVN trong dài hạn nhằm mục tiêu hoàn thiện cấu trúc thị trường và tăng tính minh bạch. Tuy nhiên, tái cơ cấu về mặt tổ chức phải đi đôi với cơ chế phối hợp thực chất giữa các khâu phát điện, truyền tải, vận hành hệ thống và phân phối để tránh tình trạng đứt gãy trong quá trình đầu tư và vận hành Năng lượng Việt Nam.

Tác động tới người dùng điện và người làm nghề

Đối với hộ gia đình và doanh nghiệp sử dụng điện

Sự phối hợp nhịp nhàng giữa truyền tải và phân phối giúp nâng cao đáng kể độ tin cậy cung cấp điện. Việc hoàn thiện các ngăn lộ đúng hạn giúp giảm nguy cơ quá tải cục bộ, hạn chế hiện tượng sụt áp giờ cao điểm và giảm tối đa sự cố mất điện không báo trước. Các khu công nghiệp và cơ sở sản xuất tại khu vực Chân Mây hay khu vực Tây Nguyên sẽ được thụ hưởng nguồn điện ổn định, tạo điều kiện thuận lợi để mở rộng quy mô kinh doanh.

Đối với thợ điện, kỹ sư và nhà thầu thi công

Thỏa thuận giữa hai tổng công ty mang lại sự chủ động lớn cho các nhà thầu xây lắp điện. Việc thống nhất lịch cắt điện phục vụ thi công từ sớm giúp các đơn vị thi công lập kế hoạch nhân lực, phương tiện và vật tư hợp lý, hạn chế tối đa thời gian “chờ lệnh” tốn kém. Ngoài ra, tiến độ giải phóng mặt bằng được phối hợp gỡ vướng từ cấp tổng công ty sẽ giúp các nhà thầu thi công trạm và đường dây 110 kV – 220 kV hoàn thành dự án đúng hạn, đảm bảo an toàn tuyệt đối trên công trường.

Đối với đại lý vật tư và doanh nghiệp thiết bị điện

Kế hoạch đồng bộ 61 ngăn lộ 110 kV và hạ tầng liên quan từ nay đến sau năm 2028 tạo ra cầu nối thị trường rõ ràng cho các đơn vị sản xuất, kinh doanh vật tư thiết bị điện Năng lượng Việt Nam. Nhu cầu đối với các dòng sản phẩm như máy cắt, dao cách ly 110 kV, biến điện áp, biến dòng, cáp ngầm trung/cao thế, hệ thống rơ-le bảo vệ và phụ kiện đấu nối sẽ duy trì ở mức cao. Các đại lý vật tư chủ động nắm bắt danh mục dự án sẽ có kế hoạch chuẩn bị nguồn hàng đạt tiêu chuẩn kỹ thuật của ngành điện.

Điều cần theo dõi tiếp theo

• Mốc tiến độ hoàn thành đóng điện 8 ngăn lộ 110 kV tại Trạm biến áp 220 kV Chân Mây và các đường dây đấu nối trong năm 2026 Năng lượng Việt Nam.
• Quá trình đàm phán và thủ tục chuyển giao 11 dự án trạm biến áp 220 kV từ EVNNPT sang EVNCPC Năng lượng Việt Nam.
• Việc triển khai cơ chế phối hợp định kỳ hằng quý giữa hai bên nhằm tháo gỡ vướng mắc về bồi thường giải phóng mặt bằng tại các địa phương miền Trung – Tây Nguyên Năng lượng Việt Nam.
• Sự đồng bộ hạ tầng lưới điện khi các dự án nguồn điện tái tạo lớn (như điện gió Ea Sin 77 MW) bước vào giai đoạn đấu nối thực tế Báo Chính phủ.

Kết luận

Thỏa thuận phối hợp giữa EVNNPT và EVNCPC không chỉ dừng lại ở một bản cam kết trên giấy, mà là giải pháp thực tế cho bài toán tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư công trình điện tại miền Trung – Tây Nguyên. Sự chủ động đồng bộ từ khâu chuẩn bị, đàm phán đấu nối đến lịch thi công cắt điện sẽ giúp loại bỏ các điểm nghẽn kỹ thuật, tạo nền tảng vững chắc cho lưới điện vận hành an toàn, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội của khu vực trong những năm tới.

Câu hỏi thường gặp

Ngăn lộ 110 kV trong trạm biến áp là gì và tại sao cần đồng bộ?

Ngăn lộ là khoảng không gian được trang bị thiết bị đóng cắt, đo lường và bảo vệ cho một đường dây hoặc máy biến áp. Việc đồng bộ ngăn lộ giúp kết nối thông suốt giữa lưới truyền tải cao thế và lưới phân phối, tránh tình trạng trạm đã hoàn thành nhưng không thể đóng điện do thiếu hạ tầng tiếp nhận.

Thỏa thuận đồng bộ giữa EVNNPT và EVNCPC mang lại lợi ích gì cho nhà thầu thi công?

Các đơn vị thi công sẽ chủ động hơn trong kế hoạch cắt điện, tập kết vật tư và triển khai nhân lực. Việc phối hợp chặt chẽ về mặt bằng và lịch ngừng cung cấp điện giúp rút ngắn thời gian chờ đợi, hạn chế chi phí phát sinh và đảm bảo an toàn lao động.

Ý nghĩa của việc chuyển giao 11 dự án trạm biến áp 220 kV cho EVNCPC là gì?

Các trạm 220 kV cấp điện trực tiếp cho phụ tải địa phương khi giao cho EVNCPC sẽ giúp giảm bớt khâu trung gian, chủ động trong quản lý vận hành và tối ưu nguồn vốn đầu tư theo sát nhu cầu phát triển kinh tế vùng.

Nguồn tham khảo

• EVNNPT và EVNCPC đồng bộ đầu tư lưới điện bảo đảm cung cấp điện khu vực miền Trung Tây Nguyên – Năng lượng Việt Nam, 08:05 30/10/2026
• Đắk Lắk chấp thuận đầu tư dự án điện gió hơn 2.893 tỷ đồng – Báo Chính phủ, 03:55 31/10/2026