Đề xuất bãi bỏ điều kiện chờ: Biểu giá điện 5 bậc sẵn sàng áp dụng

Bộ Công Thương vừa đưa ra đề xuất sửa đổi Quyết định số 14/2025/QĐ-TTg nhằm tháo gỡ vướng mắc pháp lý, cho phép triển khai ngay biểu giá bán lẻ điện sinh hoạt 5 bậc cùng các khung giờ sử dụng điện mới. Điểm mấu chốt của đề xuất này là xóa bỏ điều kiện chuyển tiếp vốn yêu cầu phải chờ đến kỳ điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân tiếp theo mới được áp dụng cơ cấu giá mới.

Song song đó, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cũng vừa công bố kết quả kiểm toán chi phí sản xuất kinh doanh điện năm 2025. Sự kết hợp giữa việc minh bạch hóa giá thành sản xuất và nỗ lực tối ưu hóa biểu giá sinh hoạt đang mở ra một bức tranh toàn diện về điều hành thị trường điện tại Việt Nam. Bài viết này của Power TIPS sẽ phân tích sâu các dữ liệu mới nhất và tác động thực tế tới hộ tiêu dùng, doanh nghiệp sản xuất lẫn anh em thợ điện, nhà thầu thi công công trình.

Chuyện gì đang diễn ra?

Theo Tờ trình của Bộ Công Thương, cơ quan quản lý đề xuất bãi bỏ Điều 6 và sửa đổi khoản 1 Điều 7 của Quyết định số 14/2025/QĐ-TTg. Việc sửa đổi này nhằm loại bỏ điều kiện áp dụng cơ cấu biểu giá mới gắn liền với kỳ điều chỉnh giá điện bình quân, giúp biểu giá sinh hoạt 5 bậc và các khung giờ áp dụng mới có thể thực thi ngay sau khi quyết định sửa đổi có hiệu lực Báo Pháp luật Việt Nam.

Hiện nay, giá bán lẻ điện sinh hoạt tại Việt Nam vẫn áp dụng theo 6 bậc lũy tiến, với mức giá thấp nhất là 1.984 đồng/kWh và cao nhất là 3.460 đồng/kWh (chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng). Mặc dù Quyết định 14/2025/QĐ-TTg đã ban hành cơ cấu 5 bậc từ tháng 5/2025 nhưng chưa thể đi vào cuộc sống do giá điện bình quân được giữ ổn định từ giữa năm 2025 đến nay Báo Pháp luật Việt Nam.

Bộ Công Thương nhấn mạnh, đợt điều chỉnh cơ cấu này không phải là một đợt tăng giá điện, vì mức giá bán lẻ điện bình quân vẫn được giữ nguyên ở mức 2.204,0655 đồng/kWh. Kết quả đánh giá cho thấy khoảng 94% số hộ tiêu thụ sinh hoạt (có mức dùng từ 777 kWh/tháng trở xuống) sẽ được giữ nguyên hoặc giảm tiền điện Báo Pháp luật Việt Nam.

Ở khâu sản xuất kinh doanh, EVN đã công bố số liệu kiểm toán bởi Deloitte Việt Nam cho năm 2025. Tổng sản lượng điện thương phẩm thực tế đạt 287,51 tỷ kWh với tổng chi phí sản xuất kinh doanh là 601.680,1 tỷ đồng. Theo đó, giá thành sản xuất kinh doanh điện bình quân của EVN năm 2025 được xác định là 2.092,70 đồng/kWh Tuổi Trẻ.

Ngoài ra, tại khu vực phía Nam, Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC) đã ban hành đơn giá ngừng và cấp điện trở lại từ ngày 19/10/2026, trong đó áp dụng mức phí 100.530 đồng/lần đối với khách hàng sinh hoạt ở cấp điện áp từ 0,38 kV trở xuống Thanh Niên.

Bối cảnh và nút thắt cơ chế giá điện

Để hiểu rõ lý do Bộ Công Thương đề xuất thay đổi, cần nhìn vào quy định chuyển tiếp trước đây. Quyết định 14/2025/QĐ-TTg từng yêu cầu duy trì biểu giá 6 bậc cũ cho đến khi có kỳ điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân tiếp theo. Quy định này vô tình tạo ra điểm nghẽn: khi giá điện bình quân giữ nguyên để ổn định kinh tế vĩ mô, biểu giá 5 bậc ưu việt hơn lại không thể đưa vào áp dụng Báo Pháp luật Việt Nam. Việc bỏ điều kiện chuyển tiếp sẽ giúp tách bạch giữa “cơ cấu biểu giá” và “mức giá bình quân”.

Bên cạnh đó, việc EVN công bố chi phí sản xuất giúp làm rõ cơ cấu giá thành điện năng. Mức giá bán lẻ điện bình quân 2.204,0655 đồng/kWh áp dụng từ tháng 5/2025 hiện cao hơn khoảng 5,3% so với giá thành sản xuất kinh doanh cả năm 2025 (2.092,70 đồng/kWh). Tuy nhiên, hai con số này có sự chênh lệch về thời gian tính toán và ngành điện vẫn còn các khoản chi phí chưa được hạch toán hết vào giá điện VietnamFinance.

Trong tổng giá thành 2.092,70 đồng/kWh của EVN, khâu phát điện chiếm tỷ trọng áp đảo với 1.733,35 đồng/kWh (tương ứng 498.362,7 tỷ đồng) Tuổi Trẻ. Chi phí phân phối – bán lẻ đứng thứ hai với 274,75 đồng/kWh, trong khi chi phí truyền tải điện chỉ chiếm 77,01 đồng/kWh VietnamFinance. Việc nắm rõ cấu trúc chi phí này giúp giải thích tại sao các chính sách điều chỉnh giờ cao điểm và thấp điểm lại có vai trò quyết định trong việc giảm tải áp lực cho khâu phát điện.

Tác động tới người dùng điện và người làm nghề

Hộ gia đình và người tiêu dùng sinh hoạt

Với đại đa số hộ gia đình, việc áp dụng biểu giá 5 bậc mang lại tín hiệu tích cực. Nhóm khách hàng sử dụng khoảng 400 kWh/tháng sẽ là nhóm nhận được mức giảm tiền điện lớn nhất. Các hộ tiêu thụ ở mức 778 kWh/tháng có chi phí điện tương đương hiện hành Báo Pháp luật Việt Nam.

Chỉ những hộ tiêu thụ công suất lớn, vượt trên 778 kWh/tháng mới phải trả thêm chi phí. Chẳng hạn, hộ gia đình dùng bình quân khoảng 1.182 kWh/tháng dự kiến chi trả thêm gần 190.000 đồng mỗi tháng Báo Pháp luật Việt Nam. Điều này đòi hỏi các hộ dùng nhiều điện phải tính toán lại việc sử dụng các thiết bị công suất lớn trong nhà. Đồng thời, người dân cần chú ý thanh toán tiền điện đúng hạn để tránh chi phí ngừng và cấp điện trở lại là 100.530 đồng/lần Thanh Niên.

Cơ sở sản xuất, dịch vụ du lịch và trạm sạc xe điện

Đối với khối sản xuất sắt, thép, tiền điện dự kiến tăng bình quân dưới 9%. Mặc dù vậy, do chi phí năng lượng chỉ chiếm dưới 10% giá thành sản phẩm thép, tác động đến khả năng cạnh tranh được đánh giá là không đáng kể. Với ngành nông nghiệp, tiền điện tăng dưới 6%, nhưng các trang trại có thể chủ động giảm chi phí bằng cách chuyển thời gian vận hành máy móc từ khung 19h – 5h sang 20h – 6h sáng hôm sau để tận dụng trọn vẹn 6 giờ giá thấp điểm Báo Pháp luật Việt Nam.

Đặc biệt, các cơ sở lưu trú du lịch và dịch vụ sạc xe điện sẽ hưởng lợi lớn. Nếu chỉ đổi khung giờ, chi phí của hai nhóm này tăng lần lượt dưới 6% và gần 3%. Nhưng khi áp dụng đồng thời cơ cấu giá mới theo Quyết định 14, chi phí điện của họ sẽ giảm. Lý do là cơ sở du lịch được tính giá điện bằng giá sản xuất, còn trạm sạc xe điện áp dụng mức giá nằm giữa giá sản xuất và kinh doanh Báo Pháp luật Việt Nam.

Nhà thầu thi công, thợ điện và đại lý vật tư

Sự thay đổi về cơ cấu biểu giá và khung giờ tiêu thụ sẽ tạo ra làn sóng nâng cấp hệ thống điện dân dụng và công nghiệp. Thợ điện và nhà thầu thi công sẽ có nhiều cơ hội tư vấn cho khách hàng:

• Thiết bị hẹn giờ và tự động hóa: Nhu cầu lắp đặt rơ-le hẹn giờ (timer), bộ điều khiển thông minh cho máy bơm, hệ thống tưới nông nghiệp và thiết bị công nghiệp để chuyển giờ vận hành sang khung thấp điểm (20h – 6h) sẽ tăng cao Báo Pháp luật Việt Nam.
• Hệ thống quản lý năng lượng (EMS) và Pin lưu trữ: Các hộ gia đình tiêu thụ trên 778 kWh/tháng và các trung tâm sạc xe điện sẽ tìm đến giải pháp điện mặt trời mái nhà kết hợp lưu trữ (BESS) để cắt giảm chi phí ở các bậc giá cao Báo Pháp luật Việt Nam.
• Đại lý vật tư điện: Các mặt hàng như công tơ điện tử đa chức năng, thiết bị tiết kiệm điện và thiết bị bảo vệ hạ áp sẽ ghi nhận sức cầu tốt từ thị trường.

Điều cần theo dõi tiếp theo

• Thời điểm ban hành chính thức: Tiến độ phê duyệt dự thảo sửa đổi Quyết định 14/2025/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ Báo Pháp luật Việt Nam.
• Thông tư hướng dẫn chi tiết: Mức giá bán lẻ điện cụ thể (bằng số tiền tuyệt đối) cho từng bậc sinh hoạt và từng nhóm khách hàng do Bộ Công Thương ban hành Báo Pháp luật Việt Nam.
• Lộ trình sửa Luật Điện lực: Các quy định về xóa bỏ bù chéo giá điện và lộ trình áp dụng giá điện sinh hoạt theo giờ cao/thấp điểm đang trình Quốc hội Kenh14.vn.
• Phương án xử lý chi phí treo của EVN: Cách thức cơ quan quản lý giải quyết khoản chi phí còn treo 17.500 tỷ đồng của EVN trong các kỳ điều chỉnh giá tương lai VietnamFinance.

Kết luận

Đề xuất sớm áp dụng biểu giá điện sinh hoạt 5 bậc là bước đi linh hoạt của cơ quan quản lý, giúp gỡ nút thắt cơ chế mà không làm xáo trộn giá điện bình quân. Với 94% số hộ gia đình được hưởng lợi hoặc giữ nguyên chi phí, chính sách này vừa đảm bảo an sinh xã hội, vừa tạo động lực sử dụng điện tiết kiệm Báo Pháp luật Việt Nam. Đối với anh em làm nghề điện và các đại lý vật tư, đây là cơ hội vàng để đồng hành cùng khách hàng trong việc tối ưu hóa hạ tầng điện và giải pháp tiết kiệm năng lượng.

Câu hỏi thường gặp

Việc áp dụng biểu giá 5 bậc có khiến giá điện bình quân tăng lên không?

Việc áp dụng cơ cấu biểu giá mới không đồng nghĩa với đợt tăng giá điện. Mức giá bán lẻ điện bình quân vẫn giữ nguyên ở 2.204,0655 đồng/kWh [[SRC:1]]. Việc thay đổi từ 6 bậc xuống 5 bậc chủ yếu điều chỉnh khoảng cách tiêu thụ, giúp khoảng 94% số hộ gia đình có mức tiêu thụ từ 777 kWh/tháng trở xuống được giữ nguyên hoặc giảm tiền điện [[SRC:1]].

Khung giờ cao điểm và thấp điểm mới ảnh hưởng thế nào đến sản xuất nông nghiệp?

Tiền điện của nhóm sản xuất nông nghiệp dự kiến tăng bình quân dưới 6% [[SRC:1]]. Tuy nhiên, các cơ sở sản xuất có thể giảm thiểu mức tăng này bằng cách chủ động điều chỉnh thời gian vận hành thiết bị từ khung 19h – 5h sang 20h – 6h ngày hôm sau để tận dụng đầy đủ 6 giờ thấp điểm [[SRC:1]].

Giá thành sản xuất điện năm 2025 của EVN là bao nhiêu và phân bổ ra sao?

Báo cáo kiểm toán công bố giá thành sản xuất kinh doanh điện năm 2025 của EVN đạt 2.092,70 đồng/kWh [[SRC:6]]. Trong đó, khâu phát điện chiếm tỷ trọng lớn nhất với 1.733,35 đồng/kWh, khâu truyền tải điện là 77,01 đồng/kWh và khâu phân phối – bán lẻ điện là 274,75 đồng/kWh [[SRC:2]].

Nguồn tham khảo

• Đề xuất sớm áp dụng biểu giá điện sinh hoạt 5 bậc – Báo Pháp luật Việt Nam, 08:31 24/10/2026
• EVN báo lãi lớn, vẫn ‘treo’ 17.500 tỷ đồng chưa hạch toán vào giá điện – VietnamFinance, 08:15 24/10/2026
• Tất cả người dân đang sử dụng điện chú ý đề xuất mới nhất về giá điện – Kenh14.vn, 20:32 24/10/2026
• EVN công bố giá thành điện thấp hơn giá bán lẻ hiện hành 5,32% – Tuổi Trẻ, 18:01 24/10/2026
• EVNHCMC ban hành đơn giá ngừng, cấp điện trở lại – Thanh Niên, 10:11 23/10/2026